Wanderer, kommst du nach Spa...Erzahlungen

De bundel Wanderer, kommst du nach Spa... (1950) is een meesterwerk uit de zogenaamde Duitse Trümmerliteratuur (ruïneliteratuur) en bevat 25 korte verhalen die de rauwe, onopgemaakte realiteit van de Tweede Wereldoorlog en het naoorlogse Duitsland belichten.Het beroemde titelverhaal volgt een jonge, zwaargewonde soldaat die naar een geïmproviseerd veldhospitaal achter het front wordt gebracht. Terwijl hij in koortsige toestand door de gangen wordt gedragen, herkent hij steeds meer details van de omgeving: de schilderijen, de beelden en de indeling. Wanneer hij uiteindelijk in een klaslokaal wordt neergelegd, ziet hij op het schoolbord een onvoltooide zin in zijn eigen handschrift staan: "Wanderer, kommst du nach Spa..." (een bekende klassieke Griekse tekst ter herdenking van de gevallenen bij Thermopylae). Hij realiseert zich met een schok dat hij zwaargewond is teruggebracht naar zijn eigen school, die hij pas drie maanden daarvoor verliet om te gaan vechten. Böll ontmaskert hiermee op vlijmscherpe wijze hoe jonge scholieren door nationalistische propaganda rechtstreeks vanuit de schoolbanken de loopgraven in werden gejaagd.