Ondergang, De vervolging en verdelging van het Nederlandse jodendom deel 1 en 2

Ondergang is het monumentale standaardwerk over de Jodenvervolging in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In twee delen beschrijft historicus Jacques Presser hoe het Nederlandse Jodendom systematisch werd uitgesloten, vervolgd en grotendeels vernietigd tussen 1940 en 1945. Presser voert de lezer chronologisch door de bezettingsjaren. Hij beschrijft de invoering van anti-Joodse maatregelen: registratie, ontslag uit overheidsfuncties, verbod op toegang tot publieke ruimten, gedwongen verhuizing naar ‘Judenhäuser’ en het dragen van de Jodenster. Vervolgens behandelt hij de deportaties naar Westerbork, en van daaruit naar vernietigingskampen als Auschwitz en Sobibor. De kracht van Ondergang ligt niet alleen in de historische analyse, maar vooral in de persoonlijke verhalen die Presser verweeft door het geheel. Hij gebruikt brieven, dagboeken en getuigenissen om de onvoorstelbare impact op individuele levens invoelbaar te maken. Hierdoor overstijgt het boek de status van historisch overzicht en wordt het een indringend menselijk document. Naast de daderkant – met aandacht voor de rol van de Duitse bezetter en Nederlandse medeplichtigen – staat Presser ook stil bij de houding van de Nederlandse bevolking, het verzet, de onderduik en de weinigen die de oorlog overleefden. In totaal werden ruim 100.000 Nederlandse Joden gedeporteerd en vermoord; slechts een fractie keerde terug. Ondergang documenteert niet alleen deze feiten, maar analyseert ook de mechanismen van uitsluiting en vervolging die tot deze tragedie leidden.