Cobra, de weg naar spontaniteit

Het magistrale standaardwerk Cobra: Geschiedenis, voorspel en betekenis van een beweging in de kunst van na de Tweede Wereldoorlog van kunsthistorica Willemijn Stokvis biedt het ultieme en meest diepgaande overzicht van de revolutionaire avant-gardebeweging. Dit gezaghebbende kunstboek ontleedt minutieus het ontstaan, de theoretische fundamenten en de uiteindelijke impact van het internationale verbond dat in 1948 in Parijs werd opgericht door iconische kunstenaars uit Kopenhagen, Brussel en Amsterdam. Stokvis beschrijft in haar inhoudelijke analyse hoe de jonge schilders en dichters zich direct na de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog radicaal afzetten tegen de rigide academische kunstregels en de burgerlijke maatschappij. Gedreven door een verlangen naar absolute geestelijke vrijheid en maatschappelijke vernieuwing, introduceerden zij een ongekende spontaniteit in de beeldende kunst. De auteur legt helder uit hoe de groepsleden hun inspiratie putten uit kindertekeningen, volkskunst, mythen en psychotische uitingen om te komen tot hun kenmerkende, kleurrijke en expressieve beeldtaal. Zowel de onderlinge kruisbestuivingen tussen de schilders en dichters als de felle debatten binnen de groep passeren de revue, waarmee dit boek de complete evolutie en de blijvende nawerking van deze kortstondige maar explosieve beweging blootlegt. Een van de meest opvallende bijzonderheden van dit boek is dat het direct gebaseerd is op het baanbrekende proefschrift waarmee Willemijn Stokvis in 1973 aan de Universiteit Utrecht promoveerde. Het geldt wereldwijd als het allereerste, grondige academische onderzoek naar de beweging, geschreven in een tijd waarin de kunstwereld nog nauwelijks serieuze aandacht besteedde aan hedendaagse, naoorlogse kunstvormen. Stokvis kreeg voor haar studie unieke, directe toegang tot de kernleden van de groep, waardoor het boek is verrijkt met exclusieve ooggetuigenverslagen, persoonlijke brieven en originele documenten van kopstukken zoals Karel Appel, Constant, Corneille en Asger Jorn. De publicatie blinkt daarnaast uit door de zeldzame combinatie van een strikt wetenschappelijke, kunsthistorische benadering en een rijke verzameling aan historisch beeldmateriaal, variërend van zeldzame archieffoto's tot paginagrote kleurenafbeeldingen van de meesterwerken. Dit maakt het werk niet alleen een onmisbare bron voor wetenschappers en studenten, maar ook een prachtig geïllustreerd naslagwerk voor de gepassioneerde kunstliefhebber.