Pornografie

Twee ervaringen staan centraal in Gombrowicz' roman Pornografie: de geestelijke ervaring van een kosmische leegte tijdens het bijwonen van een mis, en de lichamelijke ervaring van het onverhoeds volstromen van die leegte met 'jeugd'. Witold en zijn ondernemende alter ego Fryderyk zijn tijdens de oorlogslaren beland in een afgelegen landhuis in de Poolse provincie. Zij hebben er niets om handen en raken gefascineerd door de zestienjarige Karol en Henia, die als voor elkaar gemaakt lijken, maar die zich nog niet bewust zijn van de in hen sluimerende aantrekkingskracht. Integendeel Henia is verloofd met de keurige advocaat Waclaw, terwijl Karol meer geboeid wordt door de belangstelling van de twee gasten dan door zijn buurmeisje. De 'pornografie' waaraan het boek zijn indertijd nog provocerende titel ontleent, ligt uitsluitend in het feit dat via de verhitte verbeelding van de twee oudere mannen wordt aangestuurd op een erotische toenadering tussen de jeugdigen - er valt in de tekst geen onvertogen woord.