De overwinning het verslag van een nederlaag

De overwinning. Het verslag van een nederlaag is een indringende en psychologisch gelaagde novelle uit 1962 van de veelzijdige Nederlandse auteur J. Bernlef. Het verhaal speelt zich geheel af binnen de kille, grauwe muren van een militaire kazerne. Hoofdpersoon is de jonge dienstplichtige soldaat B., een allerminst heroïsche figuur die zich in zijn dagelijks leven altijd bewust verre heeft gehouden van situaties waarin zijn individualiteit of onafhankelijkheid in het gedrang zou kunnen komen. De verplichte militaire dienst dwingt hem echter tot een onontkoombare, directe confrontatie van zijn persoonlijke identiteit met een rigide, onderdrukkend en hiërarchisch systeem. Via een fragmentarische stroom van dromen, dwingende gebeurtenissen en flarden van herinneringen groeit in de soldaat B. een innerlijke revolte tegen de kazerneautoriteiten. Geteisterd door diepe existentiële angst voor zijn onderdrukkers, slaagt hij er op een cruciaal moment toch in het systeem te doorbreken met een daad van opstand. Deze 'overwinning' blijkt echter van flinterdunne en tijdelijke waarde: de angst kan het fragiele psychische succes op ieder moment weer laten omslaan in een nederlaag, waardoor de soldaat gevangen blijft in het systeem.